Posty

bp Kallistos (Ware)

 

Obok świąt w prawosławnym kalendarzu liturgicznym pojawiają również posty. Postrzegając osobę człowieka jako jedność ciała i duszy, Kościół prawosławny zawsze nalegał na to, iż ciało musi być kształtowane i utrzymywane w dyscyplinie tak samo jak dusza. „Post i panowanie nad sobą są pierwszą cnotą, matką, korzeniem, źródłem i podstawą wszelkiego dobra”. W ciągu roku następują cztery główne okresy postu:


  1. Wielki Post – rozpoczyna się siedem tygodni przed świętem Zmartwychwstania.
  2. Post świętych apostołów – rozpoczyna się w poniedziałek, osiem dni po święcie Pięćdziesiątnicy, a kończy się 28 czerwca/11 lipca, w wigilię święta apostołów Piotra i Pawła; w zależności od daty świętowania Paschy, czas jego trwania waha się od jednego do sześciu tygodni.
  3. Post przed świętem Zaśnięcia Bogarodzicy – trwa dwa tygodnie, od 1/14 do 14/27 sierpnia.
  4. Post przed świętem Narodzenia Jezusa Chrystusa – trwa czterdzieści dni, od 15/28 listopada do 24 grudnia/6 stycznia.


Oprócz tych czterech głównych okresów dniami postnymi są wszystkie środy i piątki (w niektórych monasterach również poniedziałki), z wyjątkiem okresu pomiędzy świętem Bożego Narodzenia a Epifanią, tygodnia paschalnego i tygodnia po święcie Pięćdziesiątnicy. Dniami postu są również święta Podwyższenia Krzyża Świętego, Ścięcia głowy św. Jana Chrzciciela oraz wigilia Epifanii.
Reguły postu w Kościele prawosławnym są tak srogie, iż u wielu zachodnich chrześcijan budzą trwogę i zadziwienie. Na przykład w ciągu całego niemal Wielkiego Postu i Wielkiego Tygodnia nie spożywa się nie tylko mięsa, ale również ryb i wszelkich produktów pochodzenia zwierzęcego (smalcu, jaj, masła, mleka, serów), wyłączając również wino i olej. W praktyce jednak, wielu prawosławnych – szczególnie w świecie Zachodu – dochodzi do wniosku, iż we współczesnych warunkach życia nie sposób dokładnie przestrzegać tradycyjnych reguł ustalanych z myślą o całkowicie odmiennej sytuacji zewnętrznej i z tego względu stosowane są pewne odstępstwa od tych zaleceń. Niemniej jednak Wielki Post – w szczególność zaś jego pierwszy tydzień i cały Wielki Tydzień – dla wielu gorliwych prawosławnych ciągle jest okresem prawdziwie surowej prostoty i poważnego fizycznego trudu. Nawet biorąc pod uwagę wszelkie złagodzenia i odstępstwa od reguł, ciągle okazuje się, że prawosławni chrześcijanie początków XXI wieku – zarówno mnisi, jak i świeccy – poszczą z surowością, która zapewne nie ma sobie równej w całym zachodnim chrześcijaństwie, z wyjątkiem członków najbardziej ścisłych reguł zakonnych.
Na różne pory roku przypadają charakterystyczne dla nich ceremonie: wielkie poświecenie wody w dzień święta Objawienia Pańskiego (sprawowane przeważnie na zewnątrz - przy studni, nad rzeką, czy też na brzegu morza); poświęcenie owoców w dzień święta Przemienienia; uroczyste podniesienie oraz cześć oddawana Krzyżowi 14/27 września; obrzęd wzajemnego przebaczenia w niedzielę przed rozpoczęciem Wielkiego Postu, kiedy to duchowni i wierni, wszyscy zebrani w cerkwi po kolei klękają przed sobą nawzajem z prośbą o przebaczenie. Najbardziej poruszające i wywołujące głębokie wrażenie wydarzenia w prawosławnym nabożeństwie następują jednak w okresie Wielkiego Tygodnia, kiedy to dzień po dniu, godzina po godzinie Kościół rozpamiętuje mękę Pana. Zwieńczeniem Wielkiego Tygodnia jest procesja z całunem (gr. epitaphion, cs. płaszczanica – wyobrażenie przygotowanego do pogrzebu ciała Chrystusa) w Wielki Piątek wieczorem, oraz rozpoczynająca się o północy, przepełniona tryumfalną radością Jutrznia święta Zmartwychwstania. Każdego obecnego na tym celebrowana w środku paschalnej nocy nabożeństwie porywa poczucie powszechnej radości. Chrystus uwolnił świat od jego pierwotnego zniewolenia i dawnego przerażenia, i cały Kościół tryumfalnie raduje się z Jego zwycięstwa nad ciemnością i śmiercią.

 

za cerkiew.pl

http://www.cerkiew.pl/index.php?id=prawoslawie&a_id=63

Tłum. ks. Włodzimierz Misijuk

 


Troparion Wszystkich Świętych:

W całym świecie, krwią Twoich męczenników, jak purpurą i bisiorem, upiększa się Twój Kościół; przeto woła do Ciebie Chryste Boże: Twemu ludowi ześlij Twoje łaski, daj pokój Twemu dziedzictwu, i naszym duszom wielkie miłosierdzie.


„Krzyżowi Twojemu kłaniamy się Władco, i Święte Zmartwychwstanie Twoje sławimy”

"Gdy długo modlisz się i nie dostrzegasz tego płodów nie mów, iż nie otrzymałeś niczego, bowiem już samo przebywanie w modlitwie jest korzyścią. Jakie jest dobro większe od przylgnięcia do Pana i nieustannego przebywania w jedności z Nim?"
św. Jan Klimak
ikona_29 (7).jpg